Budowa nowego kampusu Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy była jedną z największych inwestycji tego typu zrealizowanych w Polsce w ostatnich latach. Oddany do użytku pod koniec września ubiegłego roku kompleks jest obecnie jedną z najnowocześniejszych placówek muzycznych nie tylko w kraju, lecz także w całej Europie. Ze względu na skalę projektu, stopień jego skomplikowania oraz przenikanie się wielu branż i technologii powołano specjalne konsorcjum, w którego skład weszły firmy Konsbud Audio, LTT, P.S. Teatr, Mikor Inżyniering oraz BSC System. Ostatniej z nich powierzono dostarczenie znacznej części rozwiązań z zakresu mechaniki scenicznej.
Sala Symfoniczna jest największą salą w nowym kampusie Akademii Muzycznej w Bydgoszczy. Ma powierzchnię 544 metrów kwadratowych, a jej widownia może pomieścić ponad 420 osób.
Kampus Akademii Muzycznej w Bydgoszczy obejmuje między innymi sale koncertowe i dydaktyczne, studia nagrań oraz akademik. Uwagę zwraca również nowoczesna architektura obiektu. Nowa siedziba uczelni jest dziełem pracowni plus3 architekci i już zdążyła zdobyć wiele wyróżnień. Skala inwestycji sprawia, że trudno przedstawić wszystkie zastosowane w niej rozwiązania w ramach jednego artykułu. W kwietniowym wydaniu naszego magazynu skupiliśmy się na systemach nagłośnieniowych i technologiach elektroakustycznych. Tym razem przyglądamy się zakresowi prac zrealizowanych przez firmę BSC System, której zadaniem było dostarczenie dużej części mechaniki scenicznej. Jest to obszar na co dzień niemal niewidoczny dla publiczności, a jednocześnie niezbędny do funkcjonowania współczesnej sceny koncertowej i teatralnej. Prace prowadzone przez BSC System trwały od kwietnia 2023 do grudnia 2025 roku. Za koordynację i montaż z ramienia firmy odpowiadał Krzysztof Wiśniewski. Projekt przygotowali Mateusz Pałgan i Adam Mieszało, natomiast nad sprawami formalnymi i prawnymi czuwał Michał Czerwonka.
Mechanika sceniczna w Sali Symfonicznej pełni szczególną funkcję. Nie wykorzystuje się tu rozbudowanej scenografii, kluczowa jest natomiast możliwość elastycznego kształtowania estrady.
Sala Symfoniczna
Sala Symfoniczna jest największą salą w nowym kampusie Akademii Muzycznej w Bydgoszczy. Ma powierzchnię 544 metrów kwadratowych, a jej widownia może pomieścić ponad 420 osób. Mechanika sceniczna pełni w niej szczególną funkcję. Nie wykorzystuje się tu rozbudowanej scenografii, kluczowa jest natomiast możliwość elastycznego kształtowania estrady.
W zakresie mechaniki dolnej warszawska firma wykonała system 15 ruchomych podestów orkiestrowych, opartych na nowoczesnej technologii napędów łańcuchowych Serapid. Podesty rozmieszczono w 3 rzędach tworzących charakterystyczny łuk.
W zakresie mechaniki dolnej warszawska firma wykonała system 15 ruchomych podestów orkiestrowych, opartych na nowoczesnej technologii napędów łańcuchowych Serapid. Zastosowanie tego rozwiązania pozwoliło znacząco ograniczyć wymaganą głębokość podszybia. Podesty rozmieszczono w 3 rzędach tworzących charakterystyczny łuk. Łączna powierzchnia ruchomej estrady przekracza 70 metrów kwadratowych, a jej całkowity udźwig statyczny wynosi około 35 ton. System umożliwia swobodne modelowanie przestrzeni scenicznej na potrzeby różnych składów wykonawczych, od niewielkich zespołów kameralnych po pełną orkiestrę symfoniczną. Jest to szczególnie istotne w obiekcie dydaktycznym, ponieważ pozwala dostosować przestrzeń do potrzeb studentów kształcących się w różnych specjalnościach. Poszczególne platformy mogą pracować na różnych wysokościach, tworząc odpowiedni układ dla sekcji instrumentów smyczkowych, dętych lub perkusyjnych. Scenę można dzięki temu dopasować do charakteru wydarzenia bez konieczności stosowania dodatkowych konstrukcji tymczasowych.
W ramach mechaniki górnej wykonano elementy przeznaczone do podwieszania urządzeń oświetleniowych i nagłośnieniowych.
W ramach mechaniki górnej wykonano elementy przeznaczone do podwieszania urządzeń oświetleniowych i nagłośnieniowych. Rozwiązania te umożliwiają sprawną zmianę funkcji sali, od klasycznego koncertu symfonicznego po wydarzenia multimedialne i konferencje.
Pełną skalę zaprojektowanych urządzeń mechaniki scenicznej można zobaczyć dopiero w Sali Operowej Akademii Muzycznej w Bydgoszczy.
Sala Operowa
Pełną skalę zaprojektowanych urządzeń mechaniki scenicznej można zobaczyć dopiero w Sali Operowej Akademii Muzycznej w Bydgoszczy. Jej możliwości techniczne można śmiało porównać z rozwiązaniami stosowanymi na znanych polskich scenach operowych. Tak rozbudowanego zaplecza mogłoby jej pozazdrościć również wiele profesjonalnych teatrów.
Mechanika górna obejmuje maszynownię wyposażoną w ponad 30 napędów różnego typu, przeznaczonych do obsługi sztankietów i mostów oświetleniowych. Ulokowano ją na pomoście technicznym nad sceną. Łączny udźwig tych urządzeń wynosi około 10 ton. Po uwzględnieniu urządzeń obsługujących przestrzeń proscenium i widowni ich całkowita nośność przekracza 16,5 tony. To właśnie na tych elementach zawieszane są dekoracje, części scenografii, oprawy oświetleniowe oraz urządzenia nagłośnieniowe. Dla widza pozostają one niewidoczną częścią spektaklu, natomiast dla techników sceny stanowią obszar wymagający najwyższego poziomu bezpieczeństwa i precyzji.
Mechanika górna obejmuje maszynownię wyposażoną w ponad 30 napędów różnego typu, przeznaczonych do obsługi sztankietów i mostów oświetleniowych.
W kominie scenicznym wykonano 5 poziomów galerii technicznych oraz strop techniczny rozciągający się nad całą powierzchnią sceny. Takie rozmieszczenie galerii znacznie ułatwia poruszanie się obsługi technicznej. Zapewnia również dodatkową przestrzeń, którą można wykorzystać do prowadzenia aktywnych działań scenicznych. Warto zwrócić uwagę na skalę samego zaplecza technicznego. Komin sceniczny ma ponad 23 metry wysokości, licząc od poziomu sceny do stropu technicznego. Po uwzględnieniu dna podszybia wartość ta wzrasta do niemal 38 metrów. Całkowita wysokość przestrzeni, wraz z odcinkiem od stropu technicznego do dachu, przekracza 42 metry. Dla porównania odpowiada to wysokości budynku mieszkalnego liczącego 14 pięter.
Komin sceniczny ma ponad 23 metry wysokości, licząc od poziomu sceny do stropu technicznego.
Z myślą o komforcie pracy obsługi technicznej dostęp do stropu technicznego znacząco ułatwiono dzięki wykonaniu schodów. Rozmiary komina pozwalają całkowicie wciągać dekoracje ponad pole widzenia publiczności, dzięki czemu zmiany aranżacji sceny mogą odbywać się szybko i niemal niezauważalnie. Edukacyjny charakter obiektu skłonił ekipę BSC System do zastosowania różnych typów urządzeń górnej mechaniki scenicznej. W budynku znalazły się zarówno wciągarki z napędem bębnowym i naciętą linią śrubową, jak i nowoczesne wciągarki wałowe oraz łańcuchowe. Studenci mogą dzięki temu poznać poszczególne rozwiązania, a także ich zalety i ograniczenia w zależności od konkretnego zastosowania.
Najbardziej spektakularne elementy znajdują się jednak pod sceną, w podszybiu, które w najgłębszym miejscu ma ponad 10 metrów głębokości. Ze względu na dydaktyczne przeznaczenie obiektu wykonano tam system zapadni scenicznych o zróżnicowanej konstrukcji. Wszystkie oparto na nowoczesnych napędach łańcuchowych Serapid, takich samych jak w przypadku podestów Sali Symfonicznej. Różnorodność zastosowanych rozwiązań pozwala studentom dokładnie poznać ten aspekt procesu przygotowywania inscenizacji teatralnych. System umożliwia zmianę topografii sceny oraz transportowanie dekoracji. Dwie spośród 4 zamontowanych zapadni mają konstrukcję dwupoziomową. Szczególnie istotna jest możliwość przewozu osób. Urządzenia służące do przemieszczania wykonawców podczas przedstawień są wyłączone z zakresu Dyrektywy Maszynowej, dlatego procedura ich projektowania oraz odbioru przez Urząd Dozoru Technicznego jest znacznie bardziej skomplikowana i wymaga odpowiednich uprawnień. BSC System jest jednym z nielicznych zakładów produkcyjnych w Polsce, które je posiadają. Dwupoziomowa konstrukcja zapadni umożliwia prowadzenie akcji scenicznej na obu blatach. Pozwala również ustawić zapadnię osobową na dolnym blacie w jednym z 6 przygotowanych miejsc w przestrzeni scenicznej.
Najbardziej spektakularne elementy znajdują się jednak pod sceną, w podszybiu, które w najgłębszym miejscu ma ponad 10 metrów głębokości.
Łączna powierzchnia górnych blatów zapadni scenicznych wynosi około 120 metrów kwadratowych. Ich rzeczywisty udźwig roboczy, czyli masa, z jaką mogą bezpiecznie poruszać się w pionie, przekracza 30 ton. Po uwzględnieniu dolnych blatów całkowita nośność systemu osiąga 57 ton. Pozwala to transportować duże elementy scenografii, instrumenty oraz wyposażenie techniczne. Każdy ruch musi odbywać się z najwyższą dokładnością, ponieważ powierzchnia zatrzymanej zapadni powinna idealnie zrównać się z pozostałą częścią sceny. Jest to możliwe dzięki zastosowaniu nowoczesnego napędu, który nie wymaga ryglowania nawet przy obciążeniach dynamicznych. Zapadnię można dzięki temu zatrzymać na dowolnym poziomie.
Ze względu na dydaktyczne przeznaczenie obiektu wykonano tam system zapadni scenicznych o zróżnicowanej konstrukcji. Wszystkie oparto na nowoczesnych napędach łańcuchowych Serapid, takich samych jak w przypadku podestów Sali Symfonicznej.
Jednym z najciekawszych elementów jest zapadnia fosy orkiestrowej, szczególnie istotna podczas realizacji przedstawień operowych. W razie potrzeby orkiestrę można usytuować poniżej poziomu sceny, poza polem widzenia publiczności, zapewniając jej jednocześnie kontakt z wykonawcami. W innych konfiguracjach tę samą przestrzeń można podnieść do poziomu widowni lub sceny, zwiększając tym samym dostępne pole gry. Dzięki temu jedna sala może pełnić wiele różnych funkcji. Do budowy zapadni scenicznych zastosowano konstrukcję kratownicową. Pozwoliło to ograniczyć ich masę własną, a jednocześnie niemal 4 razy zwiększyć sztywność w porównaniu z klasycznymi konstrukcjami stalowymi.
Na zapadniach ułożono nowoczesną podłogę sceniczną złożoną z trzech warstw. Warstwę wierzchnią wykonano z bezsęcznych deszczułek z drewna sosny czarnej, łączonych na mikrowczepy i klejonych czołowo. Warstwa środkowa, wykonana ze sklejki, stanowi podstawę dla deszczułek, umożliwia bezpieczny montaż kołków scenicznych i pełni funkcję rdzenia całej podłogi. Spodnia warstwa, również wykonana ze sklejki, tworzy bazę konstrukcji. Zastosowanie dwóch warstw sklejki zapewnia większą sztywność niż w przypadku standardowej podłogi scenicznej. Ma to szczególne znaczenie podczas przemieszczania wózków scenicznych i elementów dekoracji. Ich koła nie niszczą krawędzi podłogi w takim stopniu jak w przypadku tradycyjnych rozwiązań. Pozwala to znacznie wydłużyć okres jej eksploatacji przy jednoczesnym zachowaniu walorów estetycznych tego fundamentalnego elementu każdej inscenizacji. Rozwiązanie ułatwia również montaż i przyspiesza tempo pracy.
Możliwości techniczne w Sali Operowej można śmiało porównać z rozwiązaniami stosowanymi na znanych polskich scenach operowych. Tak rozbudowanego zaplecza mogłoby jej pozazdrościć również wiele profesjonalnych teatrów.
Podsumowanie
W rozmowie z naszą redakcją przedstawiciele BSC System podkreślali, że jednym z największych wyzwań było połączenie ogromnej skali technicznej całego przedsięwzięcia z niezawodnością i precyzją działania. Większość widzów nigdy nie zobaczy zastosowanych urządzeń, ale to właśnie dzięki nim możliwa jest realizacja wszystkich wydarzeń odbywających się na scenie.
Jak się dowiedzieliśmy, historia BSC System w Bydgoszczy nie kończy się na Akademii Muzycznej. Obecnie dobiegają końca prace przy kolejnym ważnym projekcie dla Opery Nova, a równocześnie firma przygotowuje się do rozpoczęcia realizacji związanej z Filharmonią Pomorską. Można więc powiedzieć, że dla BSC System Bydgoszcz staje się jednym z najważniejszych ośrodków realizacji scenicznych. Jest to jednak tylko część interesujących wyzwań, które czekają firmę w najbliższym czasie.
Tekst: Marcin Ziniak, Muzyka i Technologia
Konsultacja merytoryczna: Michał Czerwonka, BSC System
Zdjęcia: BSC System
NAGŁOŚNIENIE I OŚWIETLENIE DLA OBIEKTÓW KULTURY
Zainteresowały cię opisane rozwiązania i wykorzystane urządzenia?
Pomożemy, doradzimy, odpowiemy na twoje pytania.
Skontaktuj się z nami.
